ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
71
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
خرزه « 1 » كى به آخر قطن است يكى قسم بيايد و به دو قسم شوذ و هر قسمى ازو « 2 » بسوى يك باى آيذ و لكن نابديد بوذ و جن برابر [ خشندهكاه ] « 3 » برسد بديد آيذ نبض وى [ و ] « 4 » دو كونه « 5 » [ و ران ] « 6 » را گرم دارذ و باز فروروذ تا كعب و آنجا بديد آيذ و باز بروذ ببايشنه و بشت پاى و آنجا نيز بديد آيذ و اندامها را كرم دارذ « 7 » بحرارت غريزى بفرمان خداى عزّ و جلّ « 7 » . سبرى شد عدد استخوانها و بيها و عضلها و ركهاى جهنده و ناجهنده و « 8 » اكنون جن از عدد اندامهاء مفرده فارغ شديم باز « 9 » مشغول شويم بياذ كردن هيئت اندامهاى مركبه « 10 » . جند بار كفته آمذه است كى سبب تندرستى اعتدال مزاج اعضا مفرده بوذ و اعتدال هيئت اعضا مركبه و آنك همه تن بيوسته « 11 » بوذ و بيمارى ضد اين حال بوذ كى يا بذى مزاج ( f . 61 ) اعضا مفرده بوذ يا بذى هيئت اعضاى مركبه يا تفرق اتصال « 12 » ، و شناختن ضدّين يكى بوذ اعنى جن دانسته شذ كه گرمى ضد سردى است علم « 13 » بهر دو ضد « 14 » برابر بوذ وزين « 15 » قبل كفتيم كى تا تندرستى شناخته نكردذ « 16 » بيمارى شناخته نكردذ « 16 » تندرستى ضد بيمارى بوذ جن يكى « 17 » شناخته شوذ « 18 » آن ديكر شناخته آيذ و اندامهاء مفرده سيزدهاند : « 19 » بوست تن و كوشت سرخى و سبيدى و استخوان و نرم استخوان كى ورا « 20 » غضروف كويند و ركهاى جهنده و ناجهنده كى يكى را شريان كويند و ديكر را وريد و
--> ( 1 ) - ف حزز . م : قسم ( 2 ) - ف : از وى ( 3 ) - از « ف » افزوده شد . در اصل : ظ . جسندهكاه ب ه : ظ . نشستكاه ، صح . م : جندكاه ( 4 ) - از « ف » افزوده شد . در اصل ناخواناست ( 5 ) - ف : را ( 6 ) - از « ف » و « ب ه » و « م » افزوده شد ( 7 - 7 ) - ف : ندارد ( 8 ) - ف : « و » ندارد ( 9 ) - ف : « باز » ندارد ( 10 ) - ف : باب فى هيئة الاعضا المركبة ( 11 ) - ب ه : بر حال آفرينش ، صح ( 12 ) - ف : تفرق الاتصال ( 13 ) - ب ه : تو ( 14 ) - ب ه : محيط كردد كى هر . . . ، صح ( 15 ) - ف : و ازين ( 16 - 16 ) - ف : ندارد ( 17 ) - ف : چن اين يكى ( 18 ) - ف : شناخته شد ( 19 ) - ف : سيزده اندام بوذ ( 20 ) - ف : « ورا » ندارد